Lessons learned in coronatijd, tv en dementie: wat werkt wel en wat niet?

Lessons learned in coronatijd, tv en dementie: wat werkt wel en wat niet?

Het was het begin van de crisis, we werden overspoeld met coronanieuws, verontrustende statistieken en persconferenties. Misschien merkte je zelf ook dat je er een beetje onrustig van werd, geïrriteerd of zelfs overprikkeld. Dit is eigenlijk precies wat mensen met dementie meestal ervaren als ze tv-kijken. Hoe komt dit? En belangrijker nog, hoe kan je voorkomen dat tv-kijken een negatieve impact heeft?

Overprikkeling bij dementie

Veel mensen denken bij dementie aan geheugenverlies, maar ook andere cognitieve functies worden aangetast, waaronder de prikkelverwerking. Dit zorgt ervoor dat bijvoorbeeld het journaal erg hard binnenkomt en zelfs voor negatieve emoties kan zorgen bij iemand met dementie. Welzijnsmedewerker Margareta merkte dit tijdens de coronacrisis overduidelijk, “Bewoners werden echt bang van het nieuws, het zorgde voor veel onrust en angst”. Dat gewone TV niet meer geschikt is, komt omdat het tempo van reguliere televisieprogramma’s vaak veel te hoog ligt en veel informatie tegelijkertijd wordt gegeven. Iemand met dementie kan dit niet meer verwerken en ook feit en fictie worden niet meer goed onderscheiden. Daarnaast raken mensen met dementie in de beginfase al snel de draad kwijt van het verhaal, met verwarring tot gevolg. 

Ouderen kijken juist veel tv

Dus de TV moet dan maar de deur uit, simpel toch? Juist niet, want televisiekijken is bij uitstek een sociale activiteit waaraan veel plezier beleefd wordt. Uit onderzoek (SKO Jaarrapport 2019) blijkt dat ouderen op de leeftijd vanaf 65 jaar juist veel tv-kijken, maar liefst 4,5 uur per dag. Het is een sociale activiteit waar mensen hun leven lang veel plezier aan hebben beleefd en het is zonde wanneer deze vorm van tijdbesteding in het verpleeghuis door ongeschikt TV-aanbod niet meer toegankelijk is. En al helemaal als je bedenkt dat bijvoorbeeld de krant lezen, of een boek, vaak ook niet meer gaat. GeheugenVenster heeft zich daarom de afgelopen 10 jaar toegelegd op het maken van een dementievriendelijk televisiekanaal en gespecialiseerde on-demand content (mini-netflix voor de dementiezorg).

jazuster-neezuster abon_eenvandeacht_mies_pipo Willeke-Alberti tijdsbeeld-melkwinkel

Beeld triggert herinneringen

Dat het geheugen achteruit gaat bij dementie weten we natuurlijk allemaal. Maar wist je ook dat bij de meeste mensen met dementie de herinneringen in chronologische volgorde teloorgaan? De jeugdherinneringen blijven dus het langst bewaard in het brein en juist ouderwetse programma's als Swiebertje en 't Schaep Met De Vijf Pooten zorgen voor herkenning en positieve gevoelens. Het 24-uurskanaal Seniorentelevisie zit boordevol historische televisiefragmenten, muziek (jaren 50-75), natuur en nog veel meer. Zorgvuldig geselecteerd, rustig van tempo en het sluit helemaal aan bij de tijdsbeleving van ouderen. Het kanaal is zelfs geprogrammeerd rond de dagstructuur van de zorg. Wanneer de bewoners bijvoorbeeld aan de ochtendkoffie zitten, wordt er gezelligheid gecreëerd met koffietijdmuziek en bijpassende herkenbare beelden, zo krijg je al helemaal zin in de dag.

STV activeert

Tv-kijken passief of ongezond? Juist niet. Heb je er al eens aan gedacht om stoelyoga te doen samen, of dementievriendelijke Tai Chi? Via de STV-box is naast Seniorentelevisie ook een on-demand aanbod te ontvangen. Tijdens de lockdown waren verpleeghuismedewerkers enorm blij met activiteitenaanbod dat via de TV kon worden ingezet. In de situatie van welzijnsmedewerker Margareta kon de beweegagoog niet meer langskomen, maar dankzij de STV-box kon zij toch het beweeguurtje blijven aanbieden. En toen het centrale optreden werd afgelast vanwege alle maatregelen, zorgde zij zelf voor een karaokemiddag met de Meezingliedjes. 

Het is belangrijker dan ooit om sociaal contact te blijven stimuleren en houvast te bieden aan mensen met dementie. Het niet kunnen doen van activiteiten zorgde voor veel eenzaamheid in het verpleeghuis. Dit is misschien wel dé belangrijkste ‘lesson learned’: sociaal contact is onontbeerlijk voor ouderen. En televisie is juist een fantastisch hulpmiddel om ouderen met dementie te ondersteunen. Geheugenprikkeling, ontspanning of juist activeren, of simpelweg een gezellig gesprek aan de hand van op maat gemaakte programma’s op de beeldbuis. De TV hoeft dus de deur niet uit, zet deze juist op een positieve manier in.

Momenteel is ons dementievriendelijke aanbod enkel beschikbaar in de verpleeghuissector maar we hopen in de toekomst ook in de thuissituatie ons abonnement te kunnen aanbieden. Kijk hier voor meer informatie over het dementievriendelijke TV-kanaal en uitgebreide on-demand aanbod van Stichting GeheugenVenster.

 
Samen maken we het verschil, bedankt!